Niektórzy wspólnicy spółek osobowych mogą odpowiadać całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki. W przypadku, gdy wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna (art. 778¹ kodeksu postępowania cywilnego). Od dnia 5 stycznia 2019 r. treść art. 778¹ kodeku postępowania cywilnego uległa zmianie, poprzez dodanie następującego ograniczenia:

Nie dotyczy to osoby, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której został wydany tytuł egzekucyjny przeciwko spółce, nie była już jej wspólnikiem.

Powyższa zmiana może mieć istotne znaczenie dla skuteczności egzekwowania roszczeń przez wierzycieli spółek osobowych. Zmiana, która została wprowadzona do kodeksu postępowania cywilnego będzie również stanowiła dodatkową motywację – oprócz ewentualnego przedawnienia roszczenia – do szybszego kierowania roszczeń na drogę postępowania sądowego.

Powyższa zmiana pozwala zarówno dłużnikowi, jak również wierzycielowi określić okres, w którym wierzyciel będzie miał możliwość uzyskania klauzuli wykonalności wobec wspólnika spółki osobowej odpowiadającego za zobowiązania spółki bez ograniczenia.

Wspólnik spółki osobowej, który przestanie być wspólnikiem spółki przed wszczęciem postępowania wobec spółki będzie mógł co do zasady uniknąć odpowiedzialności względem wierzyciela spółki. Wspólnik odpowiadający za zobowiązania spółki bez ograniczeń może więc przed wszczęciem postępowania wobec spółki:

• wystąpić ze spółki;
• zbyć ogół praw i obowiązków, tj. np. sprzedać ogół praw i obowiązków, darować ogół praw i obowiązków, wnieść ogół praw i obowiązków aportem do innej spółki (np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością).

Wprowadzenie powyższej zmiany do kodeksu postępowania cywilnego powinno więc motywować wierzycieli spółek osobowych do podejmowania szybszych działań zmierzających do kierowania spraw do postępowania sądowego.

Wspólnicy spółek osobowych odpowiadający bez ograniczenia

Omawiana powyżej regulacja dotyczy wspólników spółek osobowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia, tj.:

• wspólników spółek jawnych;
• komplementariuszy w spółkach komandytowych;
• komplementariuszy w spółce komandytowo –akcyjnej (nie zawsze);
• partnerów w spółce partnerskiej, w sytuacji gdy tak stanowi umowa spółki.

Inne możliwości dochodzenia roszczeń od wspólników spółek osobowych

Wspólnicy spółki jawnej, komplementariusze spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych i wspólnicy spółek partnerskich (jeżeli tak stanowi umowa) odpowiadają za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.

Subsydiarna odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej umożliwia wierzycielowi prowadzenie egzekucji z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Należy mieć jednak na względzie, że powyższe nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Wierzyciel może wiec pozwać wspólnika lub wspólników spółki jeszcze przed stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Pozwanie wspólników spółki jeszcze przed stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji może być istotne zarówno w uwagi na omawiane powyżej zmiany w kodeksie postępowania cywilnego, jak również z uwagi na ewentualną możliwość zabezpieczenia roszczenia wobec wspólników. Należy mieć jednak na uwadze, że odpowiedzialność wspólników jest subsydiarna, w związku z czym uzyskanie wyroku na wspólników spółki, nie wyłącza konieczności skierowania egzekucji w pierwszej kolejności w stosunku do spółki. Dopiero po bezskutecznej egzekucji wobec spółki, wierzyciel będzie miał możliwość uzyskania klauzuli wykonalności na wspólnika lub wspólników i skierowania egzekucji do ich majątku.

Należy mieć również na uwadze, że osoba przystępująca do spółki odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem jej przystąpienia.

Odnośnie momentu powstania spółek osobowych (wpis do rejestru), należy pamiętać, że osoby, które działały w imieniu spółki po jej zawiązaniu, a przed jej wpisaniem do rejestru, za zobowiązania wynikające z tego działania odpowiadają solidarnie. Subsydiarna odpowiedzialność wspólników opisana powyżej nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem do rejestru.